De landelijke helmplicht voor snorfietsers heeft waarschijnlijk een gunstig effect gehad op de verkeersveiligheid. Sinds de invoering op 1 januari 2023 is het aandeel hoofdletsel onder ernstig gewonde snorfietsers sterk afgenomen. Ook daalde het aantal ernstig gewonden, verkeersdoden en ongevallen waarbij een snorfiets betrokken was. Dat blijkt uit een evaluatie van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).
De onderzoekers vergeleken de periode 2015 tot en met 2018 met de jaren 2023 en 2024. De tussenliggende jaren zijn vanwege verschillende ontwikkelingen en methodewijzigingen niet meegenomen in de vergelijking.
Aandeel hoofdletsel daalt van 55 naar ongeveer 30 procent
Voor de invoering van de helmplicht bestond 55 procent van het letsel van ernstig gewonde snorfietsers uit hoofd- of aangezichtsletsel. In de periode na de invoering daalde dit aandeel naar ongeveer 30 tot 32 procent.
Het letselbeeld van snorfietsers is daarmee vrijwel gelijk geworden aan dat van bromfietsers. Onder ernstig gewonde bromfietsers, voor wie al langer een helmplicht geldt, daalde het aandeel hoofdletsel in dezelfde vergelijking van 39 naar 30 procent.
Volgens SWOV kan de invoering van de helmplicht in verband worden gebracht met een statistisch significante afname van hoofdletsel onder ernstig gewonde snorfietsers.
Aantal ernstig gewonden gehalveerd
Ook het totale aantal ernstig gewonde snorfietsers nam sterk af. In de periode 2015 tot en met 2018 raakten jaarlijks gemiddeld ongeveer 280 snorfietsers ernstig gewond. In 2023 en 2024 waren dat er gemiddeld 140 per jaar: een daling van 50 procent.
Die ontwikkeling wijkt af van het algemene beeld. Het totale aantal ernstig verkeersgewonden nam tussen de onderzochte perioden juist met 19 procent toe. Onder fietsers bedroeg de stijging 27 procent en onder bromfietsers 10 procent.
Minder doden en ongevallen
Het gemiddelde aantal geregistreerde verkeersdoden onder snorfietsers daalde van zestien per jaar in de voorperiode naar tien per jaar in 2023 en 2024. Dat komt neer op een afname van 38 procent. SWOV waarschuwt daarbij dat het om relatief kleine aantallen gaat, waardoor procentuele verschillen snel groot kunnen lijken.
Het aantal geregistreerde ongevallen waarbij een snorfiets betrokken was, daalde eveneens met 38 procent. Gemiddeld ging het om 6.846 ongevallen per jaar in de voorperiode, tegenover 4.264 ongevallen per jaar na de invoering van de helmplicht.
Bij bromfietsen was juist sprake van een toename. Het aantal ongevallen met betrokkenheid van een bromfiets steeg met 45 procent.
Veel snorfietsers stapten over
De positieve ontwikkeling komt volgens de onderzoekers niet alleen door de beschermende werking van de helm. De helmplicht heeft er ook toe geleid dat minder mensen een snorfiets gebruiken.
Tussen begin 2022 en begin 2025 daalde het aantal geregistreerde snorfietsen met ongeveer 188.000, een afname van 24 procent. Het aantal bromfietsen nam in dezelfde periode met ruim 118.000 toe, oftewel 29 procent. Het totale aantal brom- en snorfietsen daalde met ongeveer 6 procent.
Uit vragenlijstonderzoek blijkt dat meer dan de helft van de ondervraagde snorfietsers minder is gaan rijden of volledig is gestopt. Voor ongeveer de helft van deze groep was de helmplicht expliciet een reden. Veel voormalige snorfietsers kozen vervolgens voor de auto, de elektrische fiets, de gewone fiets of lopen.
Helmgebruik wordt beter geaccepteerd
Onder de snorfietsers die zijn blijven rijden, is het helmgebruik sterk toegenomen. Waar de meeste snorfietsers voor de invoering nooit een helm droegen, draagt na de invoering het merendeel altijd een helm. Vooral helmen zonder kinstuk zijn populair.
De houding tegenover de helm is eveneens veranderd. Snorfietsers ervaren volgens het onderzoek minder ongemak, erkennen vaker de veiligheidsvoordelen en beschouwen het dragen van een helm vaker als een gewoonte.
Waarschijnlijk gunstig netto-effect
SWOV concludeert dat de helmplicht waarschijnlijk per saldo een gunstig effect heeft gehad op de verkeersveiligheid. De afname van hoofdletsel kan rechtstreeks samenhangen met het dragen van een helm. De daling van het totale aantal slachtoffers en ongevallen hangt vermoedelijk ook samen met het afgenomen gebruik van snorfietsen en de overstap naar andere vervoermiddelen.
De onderzoekers benadrukken dat de statistieken het netto-effect van meerdere ontwikkelingen laten zien. Daardoor kan niet ieder verschil uitsluitend aan de helmplicht worden toegeschreven. De plotselinge daling van het aantal snorfietsslachtoffers en ongevallen valt echter wel duidelijk samen met de landelijke invoering van de maatregel.
Bron: Letselschade.nu
